Header image

24 februari 2026

Schoolaanwezigheid in de grensregio’s met Duitsland

Scholen in de grensregio's met Duitsland hebben er geregeld mee te maken: leerlingen die in Duitsland wonen en in Nederland naar school gaan. Ze vallen onder de Duitse leerplicht, maar hebben een vrijstelling om onderwijs in Nederland te volgen. Goed geregeld. Tótdat zo'n leerling verzuimt. Want dan verandert de grens in een grijs gebied.

Ingrado heeft via diverse scholen en afdelingen leerplicht in de grensregio’s signalen gekregen over casussen van verzuim onder leerlingen die schoolgaand zijn in Nederland en woonachtig in Duitsland. Ook de Euregio’s – Duits-Nederlandse samenwerkingsverbanden – zijn bekend met de signalen.

Uitzonderingspositie
De leerplicht in Duitsland is in de basis vergelijkbaar met die in Nederland. Kinderen in de leerplichtige leeftijd staan in principe ingeschreven op een school en volgen daar onderwijs. Bij verzuim wordt er gehandhaafd – wat verder kan gaan dan in Nederland – en als er zorgen zijn is er net als bij ons een zorgstructuur in en rond de school, waarin de woongemeente een belangrijke rol speelt. Maar dat geldt alleen voor jeugdigen die in Duitsland wonen én naar school gaan.
 
De afgelopen jaren zijn in de grensregio’s meer mensen de grens overgestoken. Lagere huizenprijzen, lagere lasten en meer ruimte zijn de belangrijkste motivatie. Een deel daarvan kiest ervoor om de kinderen in Nederland naar school te laten gaan. Ouders moeten daarvoor een vrijstelling aanvragen bij het Schulamt (vergelijkbaar met een afdeling leerplicht) waar ze onder vallen. Als ze aan de voorwaarden voldoen wordt die verleend voor bepaalde tijd.

Grijs gebied
Problemen ontstaan als deze leerlingen herhaaldelijk verzuimen. Het lukt vaak niet om de leerlingen terug naar school te krijgen. Leerplicht in Nederland heeft er geen zeggenschap over en in Duitsland zijn ze dus vrijgesteld van de reguliere leerplicht.
 
Zo ontstaat een grijs gebied waarin scholen vaak aan het zoeken zijn waar ze terechtkunnen om het verzuim onder de aandacht te brengen. De manier waarop de verantwoordelijkheid voor leerplichthandhaving en voor zorg in Duitsland is georganiseerd is daarbij regelmatig een obstakel.
 
Onderzoek
Eerder deed KBA Nijmegen onderzoek naar deze problematiek. Daaruit werd duidelijk dat het probleem in de hele grensregio wordt herkend. De aanbevelingen uit het rapport hebben op sommige plekken concreter invulling gekregen dan op andere. Voor Ingrado reden om opnieuw het onderwerp tegen het licht te houden. Een inventarisatieis inmiddels gestart. Hoe gaat men in verschillende regio’s om met dit vraagstuk en welke werkwijzen zijn er ontwikkeld die het delen waard zijn?
 
Ervaring mee? Goed voorbeeld?
Herken je dit vraagstuk en kom je er niet mee verder? Of heb je misschien een oplossing in de vorm van werkafspraken met Duitse gemeenten? We horen het graag! Je kunt contact opnemen via info@ingrado.nl

Deel dit artikel

Gerelateerde Artikelen