Het ministerie van OCW definieert thuiszitters als ‘leerlingen die ingeschreven zijn op school, maar langer dan 4 weken thuiszitten’. Daarnaast is er ‘absoluut verzuim’. Daarbij gaat het over leerlingen die wel leerplichtig zijn, maar niet op een school staan ingeschreven en dus niet naar school gaan. Een derde groep zijn leerlingen die zijn vrijgesteld van de leerplicht. Deze vrijstelling vindt plaats op basis van een specifieke situatie, zoals een ernstige, meervoudige handicap.
In de praktijk
Thuiszitters zijn kinderen en jongeren die zonder onderwijs thuis zitten omdat hun problematiek (volledige) deelname in een reguliere dan wel speciale onderwijssetting onmogelijk maakt. Het recht op onderwijs is hier in het geding. Ingrado spant zich in om het recht op onderwijs en het recht op ontwikkeling ook voor deze kinderen te waarborgen.
Thuiszittersonderzoek
Uit het dossieronderzoek thuiszitters van Ingrado uit 2010 (zie download onderaan dit artikel) blijkt dat bij het overgrote deel van de jeugdigen die thuiszitten meerdere van onderstaande problemen tegelijk spelen:
- psychiatrische problemen: (vermoedens van) angsten, fobieën, psychische problematiek, psychiatrische stoornis;
- gedragsproblemen: problematisch gedrag naar anderen (oppositioneel);
- wachten op opvang: de opnemende instelling is niet in staat direct actie te ondernemen;
- bureaucratie: regels en procedures, waarbij geen rekening gehouden wordt met de problematiek van de jongere;
- thuisproblematiek: ontbreken van structuur, onvoldoende houvast, onrust, gebroken gezin, ouders met psychiatrische stoornis.
Overgang po-vo
Daarnaast blijkt de overgang van primair onderwijs (po) naar voortgezet onderwijs (vo) een risico op thuiszitten met zich mee te brengen. Dit komt bijvoorbeeld doordat een leerling in het voortgezet onderwijs te maken krijgt met (vak)docenten in plaats van een groepsleerkracht. Dit is voor sommige leerlingen een grote overgang. Ook is de schaal van een vo-school groter.
Lees ook: onderzoek naar thuiszitters door de jaren heen
Verhalen van thuiszitters
Over thuiszitters wordt veel gesproken. Over aantallen en oorzaken. Maar hoe kijken thuiszitters zelf aan tegen hun situatie? In verschillende publicaties komen kinderen en jongeren die thuiszitten aan het woord. Bijvoorbeeld in Dit ben ik - portretten van thuiszitters, waarin tien jongeren, variërend in leeftijd van 11 tot 19 jaar hun verhaal vertellen. En ook de publicatie Buiten de Lijntjes van de Number 5 foundation, waarin meer dan vijftig uitvoerige gesprekken met ervaringsdeskundige kinderen en jongeren centraal staan. Beide publicaties kun je hieronder downloaden.
WEL in ontwikkeling
WEL in ontwikkeling is een project dat aansluit bij het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) en een nieuwe beweging wil creëren in situaties waar niet ingeschreven jeugdigen in vastlopen en waarin jeugdigen zich onvoldoende kunnen ontwikkelen. WEL in Ontwikkeling is een samenwerking tussen Gedragswerk, Ondersteuningsteam Zorg voor Jeugd en Ingrado. Op de website van Gedragswerk lees je er meer over.