8 mei 2025

Achtergrond

Duiding leerplichttelling 2023-2024: de veranderde rol van leerplichtambtenaren

Ingrado duidt inmiddels een aantal jaar op verzoek van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen een deel van de cijfers uit de leerplichttelling. We zoomen steeds op iets anders in. Voor de leerplichttelling 2023-2024 is dat de ontwikkeling van het aantal processen verbaal dat is opgemaakt. Het laat zien hoe de rol van de leerplichtambtenaar is veranderd.

De duiding (hierna: het rapport) van Ingrado is verstuurd als bijlage van de brief De volgende stap in de verbetering van passend onderwijs. Deze brief is op 24 april jl. verstuurd door Staatsecretaris Paul (OCW) naar de Tweede Kamer.

Download het rapport in onze kennisbank >

Standpunt Ingrado n.a.v. het rapport
Ingrado maakt zich grote zorgen over het toegenomen aantal jongeren dat geen gebruik kan maken van hun recht op onderwijs. De huidige Leerplichtwet, die uit 1969 stamt, doet geen recht aan de complexiteit die schuilgaat achter verzuim en schooluitval en aan de rol die leerplichtambtenaren op zich hebben genomen in het voorkomen daarvan.

Met de ontwikkeling en de implementatie van de Methodische Aanpak Schoolverzuim waarin de focus bij verzuim ligt op preventie en vrijwillige (jeugd)hulp in plaats van handhaven, is het handhavend optreden door leerplichtambtenaren in tien jaar tijd meer dan gehalveerd. Deze preventieve verzuimaanpak van leerplicht is echter niet geborgd in de Leerplichtwet waardoor zich verschillen voordoen tussen het optreden van leerplichtambtenaren van verschillende gemeenten en preventief werken kwetsbaar is voor gemeentelijke bezuinigingen.

Gemiste kans
Met het wetsvoorstel terugdringen verzuim wordt een stap vooruit gezet doordat  scholen gestimuleerd worden om meer aandacht hebben voor geoorloofde afwezigheid van leerlingen. Vanuit het recht op onderwijs bezien is dat positief. Ook jongeren die geoorloofd thuiszitten kunnen immers geen gebruik maken van hun recht op onderwijs.

Ingrado ziet het als een gemiste kans dat in het wetsvoorstel de preventieve rol van de leerplichtambtenaar en de rol van adviseur voor schoolaanwezigheid niet zijn vastgelegd. Leerplichtambtenaren die dan misschien leerrechtambtenaren genoemd moeten worden, zouden een stimulerende rol kunnen spelen bij de omslag naar schoolaanwezigheid en de aandacht van scholen daarvoor.