Tot de vorming van een regionaal bureau was Jacqueline leerplichtambtenaar van de gemeente Heerlen. ‘De samenvoeging van leerplicht en RMC in een regionaal bureau voor uiteindelijk zeven gemeentes stuitte op veel weerstand op uitvoerend niveau’, vertelt ze. ‘Een collega van RMC en ik zijn toen opgestaan om, vanuit de wetenschap dat iedereen het belangrijk vond dat het bureau er zou komen, in gesprek te gaan met de projectleider. Zo is het proces vlot getrokken en is het regionaal bureau VSV Parkstad er gekomen. Vervolgens zijn de betreffende collega en ik gevraagd samen de coördinatorenrol te vervullen. Zij als coördinator RMC, ik voor leerplicht. Dat heb ik een aantal jaren met veel plezier gedaan.’
Bureauhoofd
Vijftien jaar geleden kwam de functie van bureauhoofd vacant en daar werd Jacqueline voor gevraagd. Alhoewel eervol, heeft ze er goed over na moeten denken. ‘Het betekende nogal wat. Vooral voor mijn privéleven met twee puberdochters. Het zou een baan worden die veel van me zou vragen, daar was ik me direct van bewust. Ik heb toen als voorwaarde gesteld dat de vacature opengesteld zou worden voor iedereen en ik een van de sollicitanten zou zijn. Want mijn belangrijke vraag was “heb ik draagvlak?”. Dat draagvlak was er gelukkig vanaf dag 1 alhoewel het best lastig was om de nieuwe rol te vervullen ten opzichte van het team waarvan ik altijd deel uitgemaakt had.’
‘De grootste verandering was dat ik plots ‘overal van was’ en dat ik geen onderdeel meer was van het team. Dat was soms heel erg moeilijk. De functie bracht hele leuke en ook hele vervelende dingen met zich mee. Afscheid nemen van een collega is altijd lastig. Dat doet ook iets in de relatie tussen team en manager. Verschrikkelijk was het toen een medewerker die vanaf het allereerste begin betrokken was bij het bureau, overleed in covid-tijd. We mochten niet bij elkaar komen wat een drama was voor het team. Ik heb toen hemel en aarde bewogen om in een heel grote kapel kort samen te mogen zijn om met elkaar stil te staan bij zijn overlijden.
‘Het mooiste van deze baan vind ik dat je door de juiste mensen op de juiste plek te zoeken een sterk team kunt samenstellen. Een team met verschillende kwaliteiten en vaardigheden. Daar kan ik echt blij van worden.’
Grootste verandering
Als iemand haar vijf jaar geleden had gezegd dat haar medewerkers niet alleen met verbale, maar ook met fysieke agressie te maken zouden krijgen, had ze diegene voor gek verklaard. En toch is dat wat er momenteel gebeurt, vertelt Jacqueline. ‘Vorig jaar is een medewerkster op een school mishandeld en als gevolg daarvan is ze nog steeds niet volledig aan het werk. De wereld verandert. Laatst belde een jonge medewerker mij en vertelde dat er een klacht tegen hem ingediend zou kunnen worden. Een vader beschuldigde hem ervan dat hij aan zijn dochter had gezeten tijdens een gesprek op een school. De school heeft dat gelukkig direct opgepakt en afgehandeld. De veiligheid van medewerkers gaat boven alles. Hoe kan ik hen in hemelsnaam tegen dit soort dingen beschermen? We doen wat binnen onze mogelijkheden ligt met trainingen en coaching. We zeggen altijd ‘ga niet alleen op huisbezoek, ga met z’n tweeën’ en ‘als de spanning oploopt, ga niet tot het gaatje, maar kies voor je eigen veiligheid.’
Lef en moed
Tegelijkertijd maakt juist de moeilijke doelgroep in haar regio het werk zo mooi. ‘Wij voelen ons allemaal ontzettend verantwoordelijk en zijn bereid alles uit de kast te halen om de jongeren te helpen. Dat vraagt om lef en moed en soms de randjes van de wet durven opzoeken. Soms vinden we binnen de Leerplichtwet geen handvatten om te kunnen doen wat nodig is en dan doen we het toch. Zoals in het geval van een jongere die een droom in de muziek achterna wilde. Het probleem van veel jongeren in onze regio is dat ze geen idee hebben wat ze willen en geen motivatie hebben dat uit te zoeken. Héb je dan een jongere die heel goed weet hij of zij wil, daar keihard voor werkt, een goed en realistisch plan heeft en alle steun van de ouders heeft, dan vinden wij dat we samen met school moeten helpen die droom mogelijk te maken. We zouden willen dat we 1000 jongeren als zij hadden! Ook al loopt haar weg niet via bekende paden en leidt die vooralsnog niet tot een startkwalificatie. Overigens is die later alsnog behaald.’
‘Formeel hadden we geen toestemming mogen geven voor de gekozen route. Maar mijn stelling is dat het niet zo kan zijn dat een jongere door een wet wordt tegengehouden in zijn of haar ontwikkeling. Wel moeten we altijd kijken of wat een jongere wil ook daadwerkelijk in zijn of haar belang is. Maar als we kunnen bijdragen aan een haalbaar plan, als we daar afspraken over kunnen maken en kunnen samenwerken met partners, dan doen we dat. We stemmen dat bestuurlijk af en zorgen zo voor draagvlak.’
Hoogtepunten
Het meest trots is Jacqueline erop dat haar regio als eerste in Nederland aan de slag is gegaan met het uit Groot-Brittannië afkomstige Handle with care. ‘Die aanpak houdt in dat scholen via email door leerplicht geïnformeerd worden als de politie ’s nachts of in het weekend bij een gezin is geweest vanwege huiselijk geweld. De politie doet een melding bij Veilig Thuis, die geven het op hun beurt door aan ons zodat wij de school kunnen informeren. Leerplicht is namelijk de enige partij die over de actuele koppeling school - kind beschikt. We weten niet wát er is gebeurd, alleen dát er iets is gebeurd wat impact heeft op het kind. De school kan daarop anticiperen en steun en veiligheid bieden. We zijn begonnen met de basisscholen Heerlen, toen alle basisscholen de regio Parkstad en inmiddels zijn ook alle vo-scholen in de regio betrokken in de aanpak.
‘Formeel zijn we hier niet toe bevoegd, ik heb daarover ook met Ingrado contact gehad en met verschillende juristen. Omdat we het zo verschrikkelijk belangrijk vinden en daarin volledig gesteund werden door de wethouder, hebben we dit tot vaste werkwijze kunnen maken. Als bureau mogen wij met deze informatie verder niets doen en wij verwijderen de gegevens daarom direct nadat deze zijn doorgezet naar het onderwijs. Inmiddels is Handle with care op veel meer plekken in het land ingevoerd. Kinderen zijn hier ontzettend mee geholpen.’
Opdracht
De belangrijkste les die ik leerde en tevens mijn opdracht bij mijn vertrek luidt: ‘We moeten allemaal vanuit onze eigen professie onze stinkende best doen, maar laten we waar dit kan over onze eigen organisatiegrenzen heen kijken om tot een gezamenlijk iets te komen. Ik gun ons dat we allemaal aan dezelfde kant van het touw staan om de jongere over een streep te krijgen. Deze regio en onze jongeren verdienen moed en lef!’