De IBO-werkgroep heeft economische niet-zelfstandigheid als indicator genomen voor het abstracte begrip ‘afstand tot de arbeidsmarkt’. De grens voor economische niet-zelfstandigheid ligt, ongeacht de leeftijd van de jongere, op het verdienen van 70% van het wettelijk minimumloon op jaarbasis uit arbeid of een eigen onderneming. Dit is het bijstandsniveau van een alleenstaande. Niet zelfstandigheid hangt gemiddeld samen met lagere opleiding, maar komt ook bij hoogopgeleiden voor.
Verschillen tussen mannen en vrouwen
De analyse laat een aantal dingen zien, onder andere verschillen tussen mannen en vrouwen. In 2016 waren ruim 400.000 jongeren (16–30) niet-zelfstandig; vanaf 24 jaar blijft het aandeel rond 18%. Vrouwen zijn vaker niet-zelfstandig dan mannen: bij mannen daalt het na 24 jaar, bij vrouwen stijgt het. Het krijgen van een kind verhoogt het risico op economische niet-zelfstandigheid bij vrouwen en verlaagt die bij mannen.
Bewegingen en effecten beleid
Veel jongeren worden later tijdelijk zelfstandig. Bijna een kwart blijft langdurig niet-zelfstandig. Beleidsgrenzen op 18/23/27 tekenen zich amper af, behalve uitstroom uit praktijkonderwijs rond 18. Door Wajong2015 worden sommige volledig arbeidsongeschikte jongeren in data als economisch niet-zelfstandig geclassificeerd.
Veel niet-zelfstandigen werken wel, vaak via uitzendwerk, maar werken te weinig uren of verdienen te weinig. Multiproblematiek vergroot de kans op niet-zelfstandigheid.
Meer weten? Lees dan de volledige analyse.
Jongeren met afstand tot de arbeidsmarkt in beeld - CPB notitie, 2019