Als leerplichtambtenaar heeft u dagelijks te maken met de leerplichtwet en de kwalificatieplicht. In de leerplichtwet is vastgelegd dat alle kinderen van 5 tot 16 jaar volledig leerplichtig zijn. Dit biedt kinderen en jongeren de garantie op hun recht op leren. De kwalificatieplicht is een aanvulling op de leerplichtwet voor jongeren van 16 tot 18 jaar.
Kwalificatieplicht
Om de schooluitval in de leeftijdsgroep 16 tot 18 jaar terug te dringen en jongeren met minimaal een startkwalificatie naar de arbeidsmarkt toe te leiden, is in de Leerplichtwet 1969 met ingang van 1 augustus 2007 de kwalificatieplicht tot de achttiende verjaardag ingevoerd. Kijk op www.wetten.nl voor de precieze wettekst.
Wanneer kwalificatieplicht?
De kwalificatieplicht gaat in wanneer de volledige leerplicht is beëindigd. Een jongere is volledig leerplichtig tot en met het schooljaar waarin hij 16 jaar wordt. Daarna geldt de kwalificatieplicht. Tot het moment dat de jongere 18 jaar wordt óf een diploma op havo, vwo of mbo niveau-2 heeft behaald.
Uitzonderingen
• Jongeren die geïndiceerd zijn als zeer moeilijk lerende kinderen of meervoudig gehandicapte kinderen, of zijn toegewezen aan het praktijkonderwijs, zijn vrijgesteld van de kwalificatieplicht. Voor deze jongeren is het vaak moeilijk een startkwalificatie te behalen. Jongeren in het praktijkonderwijs kunnen voor hun achttiende verjaardag uitstromen na het behalen van een certificaat en het vinden van duurzaam werk.
• Net als bij de volledige leerplicht is de vervangende leerplicht van toepassing op de kwalificatieplicht.
Handhaving kwalificatieplicht
De kwalificatieplicht is onderdeel van de Leerplichtwet 1969. Voor jongeren die kwalificatieplichtig zijn geldt hetzelfde handhavinginstrumentarium als voor de jongeren die volledig leerplichtig zijn. De sancties op een overtreding van de kwalificatieplicht zijn dus ook dezelfde als de sancties op basis van de leerplicht.
Melding en registratie
De handhaving van de kwalificatieplicht valt of staat met een goede registratie van de in- en uitschrijvingen, het schoolverzuim en meldingen van onderwijsinstellingen aan de leerplichtambtenaar.
Daarnaast moet de gemeente een goed registratiesysteem hanteren om de jongeren te volgen. Via Bron (Basisregister Onderwijs) van DUO IB-Groep melden de scholen wie er bij hen staat ingeschreven. Deze Bron-gegevens kunnen in het registratiesysteem van de gemeente worden ingelezen dankzij de samenwerking met DUO. Hierdoor is in één oogopslag duidelijk wie er bij een onderwijsinstelling staat ingeschreven en wie er een startkwalificatie heeft behaald.
Vanaf 1 januari 2009 kunnen onderwijsinstellingen de absentie rechtstreeks doorgeven aan DUO IB-Groep via het Digitale Verzuimloket. De IB-Groep zorgt ervoor dat de melding bij de juiste woongemeente terecht komt. De leerplichtambtenaren van de desbetreffende gemeente zullen dan de melding oppakken.
Meer informatie over Bron en het verzuimloket vindt u op de site van DUO IB-Groep
Organisatie leerplicht – kwalificatieplicht
De bekostiging van de kwalificatieplicht loopt via de RMC-contactgemeente. Die krijgt het geld voor de handhaving van de kwalificatieplicht. Afhankelijk van de afspraken binnen de regio vindt een verdeling plaats of worden er centraal leerplichtambtenaren aangesteld die zich uitsluitend bezighouden met de kwalificatieplicht.
De wijze waarop de middelen worden ingezet, verschilt:
• leerplichtambtenaren voeren binnen één team ook de kwalificatieplicht uit omdat die onder de Leerplichtwet valt;
• een team van leerplichtambtenaren houdt zich uitsluitend met kwalificatieplicht bezig, al dan niet regionaal georganiseerd;
• RMC-medewerkers voeren ook de kwalificatieplicht uit omdat het vaak jongeren betreft die aansluitend onder de RMC-functie vallen;
• Op het mbo zijn er teams van leerplichtambtenaren/RMC-medewerkers die zich bezighouden met de uitvoering van de kwalificatieplicht.
Project De Overstap
Wanneer een vmbo-leerling zijn diploma heeft behaald, gaat hij in het algemeen verder leren bij een mbo-instelling. Toch zijn er veel leerlingen die deze overstap van vmbo naar het mbo niet maken. Ze gaan in de zomervakantie aan het werk of weten niet wat ze willen studeren. Zij vallen als het ware tussen wal en schip. Het risico is groot dat zij geen startkwalificatie behalen.
Het is daarom belangrijk deze leerlingen vroegtijdig in beeld te krijgen, zodat zij nog in de eerste weken van het nieuwe schooljaar naar een opleiding bemiddeld kunnen worden. Ook is het belangrijk dat het vo, mbo en gemeenten een aantal zaken goed afspreken:
• wie is verantwoordelijk voor de eindexamenleerlingen van het vmbo?
• tot welk moment is die partij verantwoordelijk?
• wie onderneemt actie wanneer de leerling niet bij het mbo is aangekomen?
Het project ‘De Overstap’ is een voorbeeld van hoe de ketensamenwerking plaatsvindt. In een speciaal ontwikkeld computerprogramma geven decanen van het vo aan wat de vervolgopleiding van een leerling wordt. Na invoer van de gegevens kan het mbo checken of de leerling zich daadwerkelijk bij een van de opleidingen heeft ingeschreven. Is dat niet het geval, dan blijft het vo verantwoordelijk voor deze leerling om te zorgen dat hij of zij zich bij een vervolgopleiding aanmeldt.
Bij leerlingen die geen overstap naar een vervolgopleiding willen of kunnen maken kan de afdeling leerplicht worden ingeschakeld. Dit maakt een sluitende aanpak mogelijk. Leerlingen komen vroegtijdig in beeld en niet pas na de teldatum.
