Hieronder wordt in grote lijnen de typen onderwijs die er in Nederland zijn weergegeven. In Nederland is er sprake van openbaar en bijzonder onderwijs. Met de laatste wordt bedoeld dat het onderwijs is gebaseerd op een geloofs– of levensovertuiging.
Schematisch ziet het onderwijsveld er als volgt uit:
.png)
We onderscheiden de volgende onderwijssoorten:
• Primair onderwijs
• Voortgezet onderwijs
• (Voortgezet) Speciaal onderwijs
• Middelbaar beroepsonderwijs
• Hoger onderwijs
• Particulier onderwijs
Primair Onderwijs
Het primair onderwijs richt zich op kinderen in de leeftijd van 4 tot 12 jaar. Zij bereiden de kinderen voor op het voortgezet onderwijs. Wettelijk valt ook het speciaal basisonderwijs onder primair onderwijs. Het primair onderwijs heeft te maken met de Wet Primair Onderwijs (WPO).
Voortgezet Onderwijs
Na het primair onderwijs gaan de leerlingen naar het voorgezet onderwijs. Het voorgezet onderwijs is onderverdeeld naar de leermogelijkheden van de leerling. Het bestaat uit:
• Praktijkonderwijs
• VMBO met onderverdeling:
o Basis Beroeps
o Kader Beroeps
o Gemengde leerweg
o Theoretische leerweg
• Havo
• VWO
• Gymnasium
Het voortgezet onderwijs heeft te maken met de Wet Voortgezet Onderwijs (WVO).
(Voortgezet) Speciaal Onderwijs
Voor kinderen en jongeren die om bepaalde redenen niet terecht kunnen in het reguliere onderwijs is er het (voortgezet) speciaal onderwijs.
Het (voortgezet) speciaal onderwijs is opgedeeld in clusters:
• Cluster 1 – Onderwijs aan kinderen met visuele handicaps;
• Cluster 2 – Onderwijs aan dove en slechthorende kinderen en kinderen met ernstige spraakmoeilijkheden;
• Cluster 3 – Onderwijs aan kinderen met een lichamelijke en/of een verstandelijke handicap en kinderen die langdurig ziek zijn;
• Cluster 4 – Onderwijs aan kinderen met ernstige gedragsmoeilijkheden of psychiatrische problematiek.
Scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs werken samen in zogeheten Regionale Expertise Centra (REC). Zij hebben te maken met de Wet op de expertisecentra.
Leerlingen kunnen in principe tot hun twintigste jaar het (voortgezet) speciaal onderwijs bezoeken. Voor speciaal onderwijs is een zogenaamde indicatie nodig. Ouders/verzorgers dienen hiervoor een aanvraag in bij de onafhankelijke Commissie voor de Indicatiestelling, die verbonden is aan REC’s.
De Commissie voor de Indicatiestelling beoordeelt de aanvraag en geeft al dan niet een verklaring af die toegang geeft tot het speciaal onderwijs. Uiteindelijk bepaalt het bestuur van een school of een leerling wordt toegelaten.
Middelbaar Beroeps Onderwijs (MBO)
Na het voortgezet onderwijs kunnen leerlingen die een vmbo-diploma hebben en minimaal 16 jaar oud zijn doorstromen naar het Middelbaar beroeps onderwijs.
Dit type onderwijs wordt aangeboden bij ROC’s (Regionaal Opleidingscentrum) of bij een AOC (Agrarisch Opleidingscentrum). Daarnaast zijn er nog een klein aantal vakopleidingen. Denk bijvoorbeeld aan een grafische- of schildersopleiding.
Het middelbaar beroepsonderwijs kent 4 verschillende niveaus: niveau 1 tot en met 4. Het type vmbo-diploma bepaalt tot welk niveau een leerling wordt toegelaten.
Onder het MBO valt ook de Voortgezet Algemeen Volwassen Onderwijs (VAVO). Dit is tweede wegonderwijs. Het is een opleiding voor volwassenen (minimum leeftijd 18 jaar) waar alsnog een diploma voor voorgezet onderwijs kan worden behaald.
Soms krijgt u te maken met een jongere (onder de 18) die naar het VAVO wil. U onderzoekt de aanvraag en geeft al dan niet toestemming om het VAVO te volgen. Dit kan alleen wanneer er een reguliere schoolinschrijving is op het juiste niveau en de bekostiging wordt overgedragen.
Sinds 1 januari 2007 bestaat hiervoor de Wet samenwerkingsconstructies VO-BVE (ook wel: de Rutte-regeling). Deze wet stimuleert de samenwerking tussen onderwijsinstellingen binnen het voortgezet onderwijs en het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie.
Het middelbaar beroepsonderwijs heeft te maken met de Wet educatie beroepsonderwijs (WEB).
Hoger Onderwijs
Onder het Hoger Onderwijs vallen de Hoge Scholen en de Universiteiten.
Particulier Onderwijs
In de grondwet art 23 lid 2 staat: “Het geven van onderwijs is vrij, behoudens het toezicht van de overheid…” Op grond hiervan kan een iedere particulier onderwijs aanbieden dat niet bekostigd is door de overheid. Om leerplichtige kinderen te mogen inschrijven op een particuliere school, moet er sprake zijn van een school in de zin van de Leerplichtwet (1969). Hiervoor moet de school aan een aantal basale vereisten voldoen.
De leerplichtambtenaar stelt officieel vast of een particuliere school kan worden beschouwd als ‘school in de zin van de Leerplichtwet’. De Inspectie van het Onderwijs adviseert u daarover. Op de site van de inspectie staat een lijst van scholen en het advies.
Toezicht en kwaliteit onderwijs
De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de kwaliteit van het onderwijs. Als u twijfels heeft over de kwaliteit van het onderwijs op een school kunt u hierover een signaal afgeven aan de Inspectie. Ook ouders kunnen zich rechtstreeks tot de Inspectie wenden.
Meer informatie vindt u op de website van de Inspectie van het Onderwijs.
