Als preventieve maatregelen zoals het bespreken van een leerling in het ZAT niet werken, zult u in veel gevallen overgaan tot handhaving. Het Openbaar Ministerie (OM) en de Raad voor de Kinderbescherming (RvK) zijn daarbij uw belangrijkste partners.
Een belangrijk instrument in het bestrijden van schoolverzuim is een proces verbaal (pv). U kunt een pv opmaken tegen de ouders, tegen de leerling van 12 tot 18 jaar of tegen allebei.
Het opmaken van het pv kan alleen door een Bijzonder Opsporingsambtenaar (BOA) gebeuren. Veel leerplichtambtenaren hebben deze bevoegdheid of werken nauw samen met een partner met deze bevoegdheid (politie of sociale recherche).
De effectiviteit van het pv valt of staat met een goede samenwerking met het OM en de RvK. Het advies van de leerplichtambtenaar en de raadsonderzoeker bepalen mede de strafmaat voor het schoolverzuim. Bij meerdere zorg- of risicosignalen vind vaak ook nog overleg binnen het Veiligheidshuis plaats.
OM en Raad voor de Kinderbescherming
U stuurt een pv voor behandeling naar het OM. Tevens neemt de RvK het pv in behandeling voor een strafrechtelijk- of civiel onderzoek binnen het gezin. De RvK heeft een adviserende functie in het bepalen van een juiste strafmaat.
Het OM toetst het pv en besluit tot een aanpak. Dat kan zijn via een zitting op het OM (oproep ter parkette) voor een afdoening door de Officier van Justitie of via een strafzitting bij de kantonrechter of kinderrechter. In sommige regio’s is er een speciale leerplichtrechter, een praktijk die steeds meer navolging krijgt.
Halt
Voordat u het pv definitief naar het OM stuurt kunt u bij ‘first offenders’ preventief een Halt-verwijzing doen. Legt de jongere het Halttraject goed af dan is de maatregel afgedaan. Er is dan geen registratie bij justitie. Verloopt het traject niet goed of is er sprake van recidive dan stuurt u alsnog het pv naar het OM.
Maatregelen
De opgelegde strafmaat bij ongeoorloofd schoolverzuim varieert van een geldstraf of een taakstraf tot Individuele Trajectbegeleiding (ITB). Dat laatste voert de jeugdreclassering uit. Zelfs gevangenisstraf komt voor.
Wanneer een jeugdreclasseringmedewerker een jongere in begeleiding heeft, zal hij meestal contact met u zoeken om een goed plan van aanpak te kunnen maken. Een ITB maatregel kent meerdere varianten, van licht tot intensief, en kort tot langdurend. Een combinatie van meerdere maatregelen is ook mogelijk.
Civiele procedure
Zoals reeds beschreven bij ‘zorg’ is bij schoolverzuim vaak sprake van achterliggende problematiek. Een (zorg)melding bij de RvK in samenwerking met Bureau Jeugdzorg is dan een andere mogelijkheid om te proberen het verzuim terug te dringen en de problemen aan te pakken. De RvK doet civiel onderzoek en op een civiele rechtszitting kan de rechter een passende maatregel uitspreken. Bijvoorbeeld een ondertoezichtstelling (OTS). Daarbij wijst de rechter een gezinsvoogd aan het gezin toe.
Veiligheidshuis
In veel regio’s of ook wel arrondissementen is er een veiligheidshuis opgericht. Daarin werken verschillende partners rond delinquente- en risicojongeren samen. Leerplichtambtenaren nemen steeds vaker deel aan deze justitiële casusoverleggen (JCO). Daarin brengen de partners alle signalen rond risicojongeren samen voor een eventuele strafzitting. Behalve het OM en de politie zijn ook de RvK en jeugdreclassering veelal partner in dit overleg.
