Leerplichtambtenaar

De leerplichtambtenaar is belast met het toezicht op naleving van de Leerplichtwet. Steeds vaker is de leerplichtambtenaar partner in het (zorg)netwerk dat preventief samenwerkt om schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten te voorkomen. Zo draagt hij bij aan het bevorderen van de ontwikkelingskansen van kinderen en jongeren en maakt zich sterk voor het recht op onderwijs. De leerplichtambtenaren die Buitengewoon Opsporingsambtenaar (BOA) zijn, zijn bevoegd proces-verbaal op te maken bij overtreding van de wet.

Achtergrond

Het doel van de Leerplichtwet van 1901 was te bevorderen dat kinderen in de leeftijd van 7 tot 12 jaar behoorlijk lager onderwijs zouden genieten. Elke gemeente werd verplicht een Commissie tot Wering van schoolverzuim in te stellen en deze van de nodige middelen te voorzien om het toezicht op de naleving van de Leerplichtwet naar behoren uit te kunnen voeren. Hiertoe werd een inspecteur (toen schoolopziener genoemd) aangesteld.

De procedure van het melden van schoolverzuim was complex:

  • schoolhoofden melden binnen drie dagen het ongeoorloofd verzuim aan de Commissie en aan de schoolopziener;
  • de Commissie stelde binnen acht dagen een onderzoek in, waarin ook de ouders werden gehoord;
  • de uitslag van het onderzoek werd ter kennis gebracht aan de schoolopziener:
  • indien er proces-verbaal moest worden opgemaakt, werd het ongeoorloofd schoolverzuim doorgegeven aan de ambtenaren van het Openbaar Ministerie;
  • van haar handelen rapporteerde de commissie in de vorm van jaarverslagen aan de gemeente.

In de Leerplichtwet van 1969 kreeg Leerplicht meer het karakter van bescherming van het recht op onderwijs voor jongeren. De verplichtingen en verantwoordelijkheden werden dan ook bij anderen neergelegd en niet bij de jongeren zelf.

Ouders, scholen en gemeentebesturen kregen in de Leerplichtwet 1969 een duidelijke taak om te zorgen dat de jongeren beschermd zouden worden tegen de belemmerende factoren die het recht op onderwijs nadelig zouden kunnen beïnvloeden.

Het toezicht op de naleving van de leerplichtwet diende meer het karakter van  maatschappelijke zorg te hebben. De wijze waarop dit ingevuld werd, was en is afhankelijk van de plaatselijke omstandigheden. Burgemeester en wethouders moesten de inhoud van de nieuwe taak zelf bepalen.

Praktijk
De werkomgeving van een leerplichtambtenaar verschilt per gemeente. In sommige gemeenten bestaat de ‘afdeling leerplicht’ uit één leerplichtambtenaar. Andere gemeenten participeren in een Regionaal Bureau Leerplicht (RBL), een samenwerkingsverband van meerdere gemeenten.

Er zijn gemeenten die kwalificatieplichtambtenaren in dienst hebben. Die houden zich specifiek bezig met de handhaving van de kwalificatieplicht. Sommige gemeenten hebben ervoor gekozen leerplicht, kwalificatieplicht en RMC te integreren in één afdeling of bureau.

De wijze waarop een gemeente haar afdeling leerplicht positioneert en vorm geeft, is mede afhankelijk van:

  • de omvang van de gemeente;
  • de visie op leerplicht/kwalificatieplicht en voortijdig schoolverlaten;
  • de bestuurlijke besluitvorming.

Voor het werk van een leerplichtambtenaar heeft dit gevolgen: het maakt een groot verschil of die alleen een afdeling vormt of deel uitmaakt van een grote afdeling.

Hoe de afdeling er ook uitziet, het is de taak van de leerplichtambtenaar om instrumenten in te zetten om schoolverzuim te stoppen.

De leerplichtambtenaar is de spin in het web. Na de school is de leerplichtambtenaar vaak de eerste die vaststelt dat een jongere dreigt vast te lopen. Een goede samenwerking in de keten is van groot belang bij een succesvolle aanpak van verzuim en voortijdig schoolverlaten. En draagt altijd bij aan het versterken van het recht op onderwijs en ontwikkeling.

Regelgeving toezicht
Voor het toezicht op de naleving van de Leerplichtwet, is met name paragraaf 4 van de Leerplichtwet 1969 van belang.

Meer over dit onderwerp

Instrumenten

Hieronder hebben we een aantal instrumenten voor u verzameld die helpen bij het uitvoeren…

Trainingen

Er zijn op dit moment geen trainingen of opleidingen waarvoor u zich kunt aanmelden.…

Schorsen en verwijderen

Met de invoering van passend onderwijs zijn de regels rondom schorsing en verwijdering veranderd…

Handboek leerplicht

De kerntaken van de leerplichtambtenaar zijn toezicht houden op de naleving van leerplicht en…